G ü r c a n   B a n g e r

Eskişehir’de İş Alanlarının Yeniden Yapılanması

Geleneksel yapılanma

Eskişehir, Türk’lerin bölgeye yerleşmesi ile iki ana bölüm olarak yapılanmıştır: Konutların bulunduğu Yukarı Mahalle (Odunpazarı) ve Porsuk yakınlarında, dükkanların bulunduğu Aşağı Mahalle. Zaman içinde (özellikle büyük yangın sonrası) dükkanların bir kısmı Odunpazarı’na kaymakla birlikte bu mekânsal ayırım devam etmiştir. Zamanla Odunpazarı önemini kaybetmiş ve kent, Sıcaksular bölgesini (Çarşı Camii’ni) merkez alarak yayılmaya başlamıştır.

Bugün koruma altında olan bu bölgenin durumu ve görünümü şudur: a- Köhneleşmiş bir yapı stoğu bulunmaktadır; b- Düşük yapı yükseklikleri nedeniyle alan kullanımında verimsizlik vardır; c- Mülkiyetin dağınıklığı ve yüksek kent rantı nedeniyle alanın yeniden değerlendirilmesi çok zordur; d- Sıcak su ana kaynağının bölgede bulunması ve dolayısıyla koruma planı nedeniyle yeniden yapılanma mümkün görünmemektedir. Tabii ki, başka yapısal özellikler de saptamak mümkündür. Ama bu sayılanlar bile kentin iş merkezleri için yeni seçenekler yaratılması konusunda yeterli gerekçelerdir.

Neden?

Başka iş merkezleri seçenekleri yaratılarak, bu bölge üzerinde oluşmuş kent rantı düşürülebilir. Böylece ilerleyen yıllarda bölgenin yeniden yapılanması kolaylaşacaktır. Kentin merkezindeki bu bölgeyi, sessiz ve hareketsiz kalarak, koruma nedeniyle yok olmaya terk ederek gidilebilecek bir “mutlu son” yoktur. (Önümüzdeki yıllarda kentin merkezinde oluşmuş rantın, diğer bölgelerde oluşacak yeni canlı alanlar nedeniyle düşeceği kanısındayım. Kent merkezindeki köhneleşmiş bölgenin yeniden düzenlenmesini düşünmenin zamanı gelmiştir.)

Yeni merkezler

Dikkatli bir gözlemci için, kentin yeni iş ve ticaret merkezi seçenekleri zaten kendini ifade etmektedir. Bence üç önemli alternatif bulunmaktadır: Odunpazarı, Eski Otogar ve Fabrikalar Bölgesi.

Fabrikalar Bölgesi’nin bir iş ve ticaret alanı olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle ve ivedilikle kentin içinden geçen demiryolunun yer altına alınması gerekir.

Eski Otogar ve (mümkün olursa) devamındaki bazı fabrikaların üzerinde oturduğu alanın bir hidroterapi, ticaret ve rekreasyon alanı olarak değerlendirilmesi ile o bölgede yeni ve canlı bir iş-ticaret merkezinin oluşacağı kesindir. Bu amaca yönelik olarak Valilik, milletvekillerimiz, büyükşehir ve belde belediyelerimizin destekleyici yönde hareket edebilmesi gerekir.

Tabii ki, Eskişehir’in değerlendirmesi gereken en önemli alanlarından birisi Odunpazarı semtidir. Değiştirilen “Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Yasası” tarihi, kültürel ve doğal eserlerin korunması amacıyla yeni kaynaklar yaratıyor. “Kültürde sponsorluk” ve “uzun vadeli kredi ve rehin sistemi ile konut edinme” tasarıları da düşünüldüğünde, Odunpazarı’nı yeniden düzenlemenin kaynakları oluşuyor denebilir. Odunpazarı Evleri’nin iş-ticaret-rekreasyon noktaları olarak düzenlenmesi bölgeye bir canlılık kazandıracaktır. Bu bölgede düşünülebilecek konulardan birincisi, Bademlik’te bir büyük otel ve eğlence / dinlence mekanı yapımıdır. İkinci olarak; buranın iş-ticaret merkezi olarak değerlendirilmesi durumunda, bölge içinde veya bölgeye çok yakın bir noktada bir otopark gerekecektir. Esasen, Eskişehir’in giderek büyümekte olan sorunlarından birisi, otopark ihtiyacıdır.