G ü r c a n   B a n g e r

Kültürel Soygunu Durduralım

Öğrendiğim kadarı ile kapalı olan başka il ve ilçelerde başka müzeler de var. Genelde kapalı tutulma nedenleri aynı: Onarım veya değişiklik. Özellikle okul çağındaki genç insanların tarih, arkeoloji ve kültür hakkında bilgi edindikleri ortamlar arasında müzelerin önemi hatırlanırsa kapalı tutulan müzelerle neler kaybettiğimizi daha iyi kavrarız. Kapalı olan müzeleri yalnız depolama ortamları olmaktan çıkarıp yeniden sergileme mekânları haline getirmeliyiz.

Eğitim ve bilinçlendirme

Görsel ve yazılı basın zaman zaman reklamlar veya programlar aracılığı ile defineciliği özendirici yayınlara vesile olmaktadır. Medyayı denetleyen kurullar bu tür yayınların denetimi (gereğinde yasaklanması) konusunda özenli olmalıdır. Kültürel değerlerimizin korunması yönünde eğitici ve bilinçlendirici yayınlar yapılmalıdır.

Gençlerin ve amatörlerin kültürel ve doğal varlıkların korunması ve değerlendirilmesine yönelik özendirilmeleri yönünde sivil toplum kuruluşlarının oluşmasına destek olunması gerekir. Büyük kültürel ve doğal zenginliğe sahip Eskişehir bölgesinde (örneğin) yerel tarih ve yerel arkeoloji gruplarının oluşumu, üniversitelerimizdeki bilimsel birikim ile genç ve amatörlerin heyecanını bir araya getirerek sinerji yaratabilir.

Bu tür çalışmalarda yerel yönetimlerin etkin olarak yer almaları kaçınılmazdır. Yerel sivil grupların oluşmasında ilgili yerel yönetim birimleri etkili olabilir.

Yerel kültür ve doğa varlıkları konusunda (değişik toplum katmanları düşünülerek) basılı yayınların çoğaltılması bir diğer yardımcı çalışma olur.

Definecilik

Ruhsat alınarak yapılan “yasal definecilik”, anlaşılıyor ki, giderek ciddi bir sorun olmaktadır. Bu tür çalışmaların bakanlık temsilcisi olmadan yapılması genelde yüksek düzeyli tahribatla sonuçlanmaktadır. Ülke yüzeyinde “yasal defineciler” tarafından yok edilmiş (veya tahrip edilmiş) sayısız kültür varlığı örneği gösterilebilir. Naçizane bana sorarsanız, arkeolojik kazılar konusunda bilim ve kamu birimleri finans, donanım ve insan kaynakları yönlerinden güçlendirilerek “yasal definecilik” kavramının ilgili yasal mevzuattan kaldırılması daha uygun olur.

Arazide bulunan kültürel ve doğal sit alanları ile anıtların korunması görevi, Jandarma Genel Komutanlığı tarafından yerine getirilmektedir. Komutanlığın koruma konularında görev yapan birimlerinin daha yüksek bilgi düzeyine sahip olmalarının sağlanması, ortaya yeni çıkan veriler ışığında bilgi tazelemesi yapmaları yararlıdır.

Son olarak; kültürel ve doğal varlıkların bir an önce tam olarak belgelenmesi (tescili) sağlanarak koruma konusunda görev yapan tüm kurum ve kuruluşların (kimseyi şaibe altında bırakmayacak) çapraz denetimi yolu açılmalıdır.