G ü r c a n   B a n g e r

Kent Vizyonu ve Eskişehir

Kent vizyonu

Bir kentin vizyonu o kentin, gelecekteki muhtemel değişimlerin farkında olması ve etkilerini doku uyuşmazlığı olmaksızın sindirebilmesi ve gelişen yerel potansiyeline bağlı olarak (bölgesel, ulusal ve uluslararası) rekabet gücünü artırabilmesi için ileriye dönük bakışıdır.

Kent vizyonu, o kentin kültürünün vazgeçilmez bir parçasıdır. Hatta “Vizyon, kentsel zamanın ruhudur”, diyebiliriz. Kent vizyonu satın alınamaz. Kent vizyonunu bir şirkete ihale edemezsiniz. Bir komisyon tarafından masa başında bir iki saat oturarak oluşturulamaz. Kent vizyonu, atanmış veya seçilmiş bir devlet büyüğünün emir-komuta zinciri içinde dayatabileceğinden daha “büyük” bir şeydir. Bir ortak değerler bütünüdür. Kent vizyonu, o kentin bir bütün olarak “Ben, gelecekte ne olmak istiyorum?” sorusuna verdiği cevaptır.

Kent vizyonu, bölge gelişme ve imar planlarından indirgenmez; bu planlar kentin vizyonuna göre yapılır. Bir kentin (ulaşım gibi) gelişim alt planları vizyonun içine sinmiş olan ruhtan esinlenirler. Her bir alt plan başıboş olarak kenti bir başka yöne çekmeye çalışmaz. Aynı vurguyu seçilmiş yerel yöneticiler, merkezin yerel temsilcileri ve yerel siyasetçiler için de belirtebiliriz.

Bir örnek olarak Eskişehir

Kent plancılarına vizyonla ilgili olarak sorduğunuzda alacağınız cevap, Eskişehir’in yağ damlası modeline uygun olarak geliştiği olacaktır. Bence bu, kentsel büyümenin kendiliğinden ve başıboş olduğunun ifadesidir.

Eskişehir’in kentsel vizyonu konusunda bir diğer zaaf ise, son 5 yıldır sürdürülen Porsuk Islahı ve EsTram gibi projeler sırasında kendini göstermiştir. Projelerin sürmekte olmasına rağmen (iyi niyetle veya başka nedenlerle) hala tartışılıyor olması, kentin bu konularda paylaştığı ortak değerler olmadığını göstermektedir. Kentsel dönüşüm için öngörülen projelerde de benzer durum yaşanmaktadır. Özetle; Eskişehir’in bir vizyonu varsa bile, Eskişehir bunun farkında değildir ve paylaş(a)mamaktadır.

Vizyon nasıl oluşur?

Kentin vizyonunun oluşması, çok sayıda aşçının kenti doyuracak büyüklükte bir yemek yapmaları gibidir. Merkezi devletin yerel temsilcileri, seçilmiş yerel yöneticiler, kamu kuruluşları, yasayla kurulmuş odalar, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve aydınlar bu sürece “aşçılar” olarak katılırlar. Yasalar şemsiyesi altında kentin var olan durumundan başlayarak bu kuruluş ve kişilerin görüş ve eylemleriyle bir ortak değerler bütünü oluşur.

Kentin geleceğe bakışını netleştiren bu kural ve koşullar dizisi, kendiliğinden halka ulaşmaz. Vizyonun iletilmesi gerekir. Bu noktada toplum kuruluşlarına önemli görevler düşer. Eğer Eskişehir’de olduğu gibi bu kuruluşlar bir statü (kartvizit edinme) makamı olarak kullanılırsa, yine örneklerini kentimizde gördüğümüz gibi bu kuruluşlar birer ticarethane işletir gibi yönetilirse vizyon, kent halkı ile buluşamaz. Sonunda o kent, kendi bir yerde, aklı bir başka yerde bir kuralsız yerleşme olur çıkar; bir değil, her cadde başına “çekirdek çitleyen eşek” heykeli dikseniz de sonuç değişmez.