G ü r c a n   B a n g e r

Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik

Eskişehir, Türkiye’de sosyal gelişmişlik olarak 6’ıncı sırada yer alan bir ildir. Yaklaşık son 10 yıl içinde de bu durum değişmemiştir. Sosyo-ekonomik yönden bir gruplama yapıldığında ikinci grup illerin başında yer almaktadır. Birinci grupta gelişmişlik sırası ile İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli ve Bursa yer almaktadır.

Bilindiği gibi Eskişehir’in merkez ilçesinin kent ekonomisi ve sosyal yaşamında ayrı bir yeri vardır. Sadece Eskişehir’e odaklanarak bakıldığında merkez ilçenin hem nüfus hem de ekonomik olarak büyüdüğü diğer ilçelerin ise görece küçülmekte oldukları görülür. Tüm gelişmiş görünümüne rağmen 1996’da 858 ilçe arasında 5’inci gelişmişlik sırasında Eskişehir merkez ilçesi, 2003’e gelindiğinde 7’nci sıraya inmiştir . Sanırım bunda gelişme kadar Kocaeli ve İzmir’deki idari yapılanmanın da etkisi vardır.

1996-2003 döneminde Eskişehir merkez ilçesinin sosyal gelişmişlik endeksi olarak yüzde 3’lük bir kayba uğradığı görülmektedir.

İlçeler değerlendirmesinde ilk gelişmişlik grubuna giren merkez ilçe dışındaki Eskişehir ilçelerinin durumu vahim denebilecek düzeydedir.

Eskişehir ilçelerinin tamamı, 3 ve 4’üncü gelişmişlik düzeyindedir. Gelişmişlik açısından en önde olan ilçe İnönü’dür; o da 196’ıncı sıradadır. Yöre halkının hala Hanköy demeyi tercih ettiği Han ilçesi ise neredeyse gelişmişliğin son (en düşük) yüzde 25’lik dilimi içindedir.

Alpu, Beylikova, Günyüzü, Han, Mihalıççık, Sarıcakaya, Seyitgazi ve Sivrihisar ilçelerinde sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksleri negatif değerlerdedir. Yaklaşık son 10 yıl içerisinde Beylikova, Çifteler, Mahmudiye, Sarıcakaya ve Sivrihisar ilçelerimizde gelişmişlik endeksi ekonominin ve yaşam göstergelerinin düşmekte olduğunu ifade etmektedir.

Eskişehir’e köy / kent dengesi açısından bakıldığında başka ilginç sonuçlara ulaşmak da mümkündür. Örneğin Eskişehir, yüzde 79’u bulan kentleşme oranı ile iller arasında 4’üncü sıradadır. Kırsalda yaşayan nüfus başına tarımsal üretim değerine bakıldığında, değerin yüksekliği ile yine 4’üncü sırada yer almaktadır. Bundan çıkaracağımız sonuç, Eskişehir kırsal nüfusunun büyük bir hızla kent merkezine akmaya devam ettiği yönündedir.

Aslına bakarsanız Eskişehir kırsalının giderek düşmekte olduğunu görmek için sayısal kanıtlara gerek de yok. İlçelerde ve köylerde yapılacak kısa bir gezinti, Eskişehir kırsalının ciddi anlamda rehabilitasyona ihtiyacı olduğunu zaten ortaya koyuyor.

Eskişehir kırsalı için akla geldikçe yapılan işler dışında iyi düşünülmüş ve tasarlanmış bir iyileştirme programının uygulanması zamanı geldi de geçiyor. Ah vah edeceğimiz günler geldiğinde bugün yapılabilecekleri yapmak mümkün olmayabilir.