G ü r c a n   B a n g e r

Turizmi Farklı Pazarlamak

Mimaride “duvardaki küçük oyuk” anlamına gelmek üzere kullanılan “niche (niş)” sözcüğü var. Hatta İngilizce’de sözcük olarak “duvardaki küçük oyuğu doldurmak” anlamına gelen “to fill in the niche” deyimi kullanılıyor. Deyim olarak açıklaması ise (bir anlamda) “kendi farklılığını yaratmak” olarak düşünülebilir.

“Niş” sözcüğünden “niş pazar”, “niş pazarlama” gibi pazarlama alanında türetilmiş çok sayıda kavram var. Niş pazar, ihtiyaçları kolayca başka mal ve hizmet satıcıları tarafından karşılanamayan müşterilerin bulundupu piyasa demek. Niş pazarın bir diğer özelliği ise genelde yüksek katma değerli (yüksek kârlı) olması. Çünkü söz konusu ihtiyaç, özel olarak o pazarda karşılandığından mal ve hizmet pazarlayanların beklentilerini karşılayacak fiyatları oluşturma fırsatları oluyor.

Bir sosyal ve kültürel ihtiyacı karşılaması açısından turistik destinasyonlar da (turistik ziyaret yerleri de) bir pazar olarak kabul edilebilir. Çünkü söz konusu bölge, yöre ve mekânlarda değişik türlerde turistik hizmet verilmektedir. Söz konusu hizmetler kıyı ve güneş turizminden termal sağlık turizmine kadar çok değişik biçimlerde sunulmaktadır. Bu pazarlardan (turizm türlerinden) niş pazar özelliği gösterenler olması son derece olağandır.

Uzmanlar niş pazarlamanın uygulanabileceği turizm türleri arasında, bilimsel adı ornitoloji olan kuş gözlemciliğini, safari benzeri macera tatillerini, dağcılığı, yayla ve çiftlik turizmini, yamaç paraşütünü sayıyorlar. Buna kano ve rafting, balıkçılık, avcılık gibi başka türleri de eklemek mümkün. Bunlar arasında hiç kuşku yok ki, Eskişehir bölgesinde yapılacak olanlar da var.

Eskişehir bölgesi için getirisi yüksek ve niş pazarlamaya uygun sektörlerden birisinin “mağaracılık” olabileceğini düşünüyorum.

Orta Sakarya Havzası’nın Eskişehir il sınırları içindeki bölümünde jeolojik özellikler ve su yapısı nedeniyle (başka değişik faktörlerin de etkisiyle) çok sayıda doğal mağara oluşmuş bulunmaktadır. 1998-2001 arasında yapılan çalışmalara göre 16 tanesinin incelemesi yapılan yüksek nitelikteki mağaralardan çok amaçlı kullanım sağlamak mümkündür.

Türkiye’de mağaracılık ve turizm denince ilk akla gelen, mağaraların değişik tesisat ve gezi yollarının yapılması ile turizme açılması olmaktadır. Halbuki bu yaklaşım, mağaralardaki doğal yaşamın yok olması yanında mağara yapısında kimyasal bozulmaya yol açmaktadır. Bir süre sonra doğal mağara bir harabeye dönmektedir. Türkiye’de turizme açılan mağaraların başına gelen durum aynıdır.

Kanımca mağara turizmi, sektör için niş pazarlama alanlarından birisidir. Mağaralar tesisat ve gezi yolları yapılarak turizme açılmamalıdır. Bunun yerine mağaralar (dağcı ve mağaracıların yaptığı gibi) maceracı usullerle ziyaret edilmelidir. Bu amaçla sertifikalı mağaracı rehberler yetiştirilmeli ve ziyaretçiler bu ekiplerin eşliğinde mağaraları doğal biçimiyle gezmelidirler.

Doğru pazarlaması yapıldığı takdirde Dünya’nın her tarafından yüksek getirili ziyaretçiler bulunabileceği inancındayım. Sanırım, bu amaçlı bir organizasyona ihtiyacımız var. Sözün kısası; yağ, un ve şeker var; helva yapacak bir organizasyon gerekiyor.