G ü r c a n   B a n g e r

Eskişehir’de Yükselen Değer

Tüketimin ilk sıradaki mega yıldızları arasında doğal olarak İstanbul, Ankara ve İzmir’i saymak gerekir. Bu üç ilin hemen ardından sırayı (alfabetik olarak) Adana, Antalya, Bursa, Eskişehir, Kayseri, Konya, Samsun ve Trabzon alıyor. Bu sekiz il arasında Antalya turist yoğunluğu, Eskişehir ise öğrenci nüfusu ile özellikle perakendecilerin dikkatini çekiyor.

Tüketim yöneliminin yükselişini iki türlü doğrulamak mümkün. Pazar hakkında araştırma yap(tır)an üretici ve toptancı şirketler, yukarıda andığım illerde kendi açılarından perakendenin geleceğine ilişkin olumlu istatistikler elde ediyorlar. Bu nedenle bu illerde (ve tabii ki Eskişehir’de) mağaza ve alışveriş merkezi açmak için giderek daha istekli ve iştahlı hale geliyorlar.

Diğer yandan bu illerdeki girişimciler de, tüketim eğiliminin artmakta olduğunun farkındalar. Türkiye’nin büyük perakendeci şirketleri, başta büyüyen iller olmak üzere, çok sayıda yöreden bayilik talepleri aldıklarından söz ediyorlar.

Büyük ticari şirketlerin satışlarda öne çıkan il listelerine göz attığımda Eskişehir’i ilk sıralarda görüyorum. Eskişehir’de ticari etkinlikleri bulunmayan şirketlerin listelerinde ise Eskişehir, tüketim malları ticaretine yönelik yatırım yapılacak ilk sıradaki iller arasında yer alıyor.

Eskişehir’in yükselen tüketim değerleri, kent merkezindeki alışveriş merkezlerinin sayısının giderek artması ile kendini ifade ediyor. Birisi, Yapı Kredi Koray tarafından 2006 sonunda bitirilecek olan, diğeri 32000 m2 kullanılabilir alan üzerine Ece Türkiye tarafından 2006’da başlanıp, 2007’de bitirilmesi planlanan iki ticaret merkezi çalışmaları sürüyor. Yıllardır mezbelelik halinde kalan Eski Otogar alanında bir diğer alışveriş merkezi ve yan tesisleri için çalışmalar başladı.

Yükselen tüketim eğilimi ve bu yeni merkezler, hiç kuşkusuz Eskişehir halkının alışveriş yönelimleri yanında kentin yerleşiminde de ciddi değişikliklere neden olacak. Kentin şimdilerde yüksek ranta sahip bazı bölgelerinde değer düşüşü (veya rant yükselme oranı düşüşü) yaşanırken bu ticaret merkezleri, kentte yeni odak noktaları yaratacak.

Yeri gelmişken; kenti bir duvar gibi ikiye bölen tren yolunun yeraltına alınması ile kentin güney ve kuzey yakaları arasında akışkanlığın artacak olmasının da mekânsal değer değişimlerine yol açacağı açık. Yaklaşık 5 yıl sonra; Eskişehir’e uzun süre uğramamış olanlar için kentin hayret edilecek derecede değişeceği anlaşılıyor.

Eskişehir’de yatırıma yönelen sermaye miktarında bir sorun olduğunu biliyoruz. Tüm ekonomik hareketliliğe rağmen henüz girişimcilik açısından özlediğimiz noktada değiliz. Hızlı öğreniyoruz ama bu süreç, bir tehlikeyi de içinde taşıyor.

Rekabetin artması ve uluslararası sermayenin daha akışkan hale gelmesi sürecinde Eskişehir, yerli ve yabancı yatırımcılar için cazip bir il haline gelmeye başladı. Fakat bu yatırımların içeriğine dikkat edildiğinde; sabit sermaye yatırımlarından (sınai yatırımlardan) daha çok, tüketim malı satışına yönelik olduğunu gözlemekteyiz. Bu da bir yandan Eskişehirli esnaf ve tüccarı olumsuz etkilerken diğer yandan yerel kaynakların dışarıya akmasına neden olacak gibi. Eskişehirli iş ve tasarruf sahiplerinin gözlerini açıp gerçekleri görmesinin zamanı geldi de geçiyor.