G ü r c a n   B a n g e r

Eskişehir Ticareti

Adrese dayalı sayım sistemi sonuçlarına göre Eskişehir’in şu anki nüfusu 725 bin dolayında. Bu nüfusun 500 bin gibi büyük bir bölümü il merkezinde yaşıyor. Kırsal alandaki nüfus ise oransal olarak her geçen gün azalıyor.

Eskişehir nüfusunun bugüne kadar olan artışına dikkat edildiğinde; genelde Türkiye ortalaması dolayında veya altında bir büyüme gözlenir. Eskişehir halkı, çocuk sahibi olma konusunda pek çok ile göre dengeli bir davranış modeli gösterir. Yakın zamana kadar şehrin; İstanbul, Ankara veya İzmir gibi büyük ölçekli sosyal göç almaması nedeniyle nüfus artışında ciddi bir değişim yaşanmamıştır.

Gerçekten 1990’lı yıllara kadar Eskişehir, sosyal göç açısından bir cazibe merkezi değildir. Belki de ‘göç aldığı kadar göç veren bir ildir’ demek daha doğru olur. Fakat 20’nci yüzyılın son yıllarına doğru şehirde ciddi bir değişim gözlenmeye başlar. Bunda il merkezinin bir cazibe merkezi hale getirilmesi kadar şehirde oluşan öğrenci nüfusunun da ciddi etkileri var. Sıklıkla söylediğim gibi; Eskişehir’e yakın sanayi bölgelerinde yaşanan doluluk ve artan maliyetlerin de Eskişehir’İ bir çekim alanı hale getirmede katkıları var.

İşin özeti şudur. Bundan önceki nüfus değerlerine bakarak Eskişehir’in önümüzdeki nüfus büyüklüğünü tahmin etmeye çalışmak (projeksiyon anlamında) doğru bir yaklaşım olmaz. Yukarıda anlattığım nedenlerden dolayı önümüzdeki yılların nüfus açısından patlama yılları olacağını düşünüyorum. Bunda şehirdeki üniversitelerde okumaya gelen öğrenciler kadar bunlar arasından Eskişehir’de yaşamaya karar verenler de etkili olacaktır.

Bir kentteki canlanma, ekonomik olarak o yerleşimi bir cazibe merkezi haline getirir. İstanbul, Ankara veya İzmir gibi metropollerdeki aşırı doluluğu ve yaşam pahalılığını dikkate alan göçmenler, Eskişehir gibi ikinci halkada yer alan yerleşimlere akmaya başlarlar. Aynı akışın yeni girişimciler için de geçerli olduğunu söyleyebiliriz.

Kentin ekonomik yaşamını iktisadi işletmeler oluşturur. Bu işletmelerin yapısını ve gösterdikleri değişimi kavramak kent yaşamı hakkında ciddi bilgiler verir. Örneğin bir kentteki yurttaşların ne kadarının ücretli veya emekli, nüfusunun ne büyüklükte yüzdesinin esnaf veya küçük sanatkâr ve son olarak nüfusun ne gibi bir oranının şirket ortağı olduğu (tabii ki açık ve gizli işsizlik oranı ile birlikte), o şehir hakkında ciddi ekonomik ipuçları verir.

Eskişehir’le ilgili olarak eskiden beri şikâyet ettiğimiz konuların başında sermaye birikimi yetersizliği ve girişimcilikteki atalet gelir. Şimdilerde kendime şu soruları soruyorum. Eskişehir’de son yıllarda gözlenmeye başlayan bu ekonomik değişimin demografik (nüfus yapısı) olarak bileşenleri nelerdir? Eskişehir’in yaşadığı bu değişimde hemşehrilerin katkısı ne orandadır? Acaba Eskişehir’in ekonomik geleceğini başka illerden gelen kişi ve firmalar mı oluşturuyor? Eskişehir’in son birkaç yıldaki ekonomik görünümünü oluşturanların kişilerin bölgesel kökenleri nelerdir?

Bu amaçla Eskişehir Ticaret Odası kayıtlarına göre 2004-2007 arasında açılan kişi firmaları ile şirket ortakları konusunda çok kapsamlı olmayan ama örnek olabilecek bir çalışma içerisindeyim. Elde ettiğim sonuçları, pazartesiden başlayarak kaleme alabileceğimi sanıyorum. Muhtemelen sonuçları siz de ilginç bulacaksınız. Çünkü yukarıda özetlediğim soruların cevaplarını merak eden çok sayıda kişi olduğunu duyuyor, biliyorum.