G ü r c a n   B a n g e r

Eskişehir'de Ticaret Nereye?

Bugüne kadar Eskişehir nüfusunda ciddi bir artış hızı görülmedi. Bunu da Eskişehir’in önemli bir oranda sosyal göç almadığına bağlama alışkanlığında olduk. 2000’li yıllarla birlikte bu durumun değişmeye başladığı kanaatindeyim. Bugüne kadar yapılan birkaç başka tespit ise Eskişehir’de sermaye birikiminin yetersizliği veya mevcut sermayenin iş alanlarına akmayışı ile girişimcilik konusunda gözlenen yerel atalet ve zafiyet idi.

Bu yazıda Eskişehir Ticaret Odası’nın bazı verilerini kullanarak son yıllarda Eskişehir’de şahıs firması veya şirket kuranların, nüfusa kayıtlı oldukları yer açısından küçük bir araştırma yapacağım. Bu amaçla 2004-2005 ve 2006-2007 dilimlerinde yeni kurulan şahıs firmaları ile şirket ortaklıklarını kullandım.

Eskişehir Ticaret Odası (ETO), 10 bin dolayındaki üyesi ile bölgenin en büyük meslek odalarından birisidir. ETO’nun sivil ve sosyal etkinliklerini düşündüğümüzde; en büyük sivil toplum kuruluşlarından birisi olarak isimlendirmek de mümkün.

Bu noktada; ETO kayıtlarına göre bazı ilginç bilgiler ve hesaplamalar vermek istiyorum. 2004-2005 yılında kurulan şahıs firmalarının yüzde 61’i Eskişehir’de nüfusa kayıt olmuş kişiler tarafından kurulmuş. 2006-2007 diliminde ise Eskişehir nüfusuna kayıtlı kişiler tarafından kurulmuş firmaların oranı yüzde 58’e düşmüş. Özetlersek; şahıs firmaları açısından bakıldığında; Eskişehir dışındaki başka illerin nüfusuna kayıtlı kişilerin kurduğu şahıs firmalarının oranı artıyor diyebiliriz. Bu gözlemi, Eskişehir’e olan sosyal ve ekonomik göçün küçük bir göstergesi olarak düşünebiliriz.

Şimdi de; 2004-2005 diliminde Eskişehir’de nüfusta başka vilayete kayıtlı olarak şahıs firması kuranların dağılımına yaklaşık oranlarla bakalım. Bunlar arasında yüzde 9 ile Afyonkarahisar, başta geliyor. Liste; yüzde 4 Bilecik, yüzde 2 Konya, yüzde 2 Ankara olarak devam ediyor. Erzurum, Samsun, Kütahya ve Kayseri ise yüzde 2’nin altında ama 1’den yüksek oranlarla takip ediyor. Özetle; saydığım bu sekiz ilin, 2004-2005 döneminde Eskişehir’e ticari yönden göç veren iller arasında ilk sıraları aldığını söyleyebiliriz.

Yeni kurulan şahıs firmaları ile ilgili durumu bir de 2006-2007 dönemi açısından inceleyelim. Bu dönemde de yüzde 9’luk oranla Afyonkarahisar ilk sırayı almaya devam ediyor. Ticari göçün kaynağı olan diğer vilayetlerin oranları ise şöyle bir görünüm veriyor: Yüzde 4 Bilecik, yüzde 3 Kütahya, yüzde 3 Ankara, yüzde 2,5 Konya ve yüzde 2,5 Samsun. Bu dönemde yüzde 1-2 aralığında kalan diğer önemli ticari göçler Erzurum, Ağrı, Kars, Kayseri ve Sivas’tan kaynaklanıyor.

Yukarıdaki analizi, incelenen 4 yıl açısından özetlersek; Eskişehir, öncelikli olarak ve uzak ara ile Afyonkarahisar’dan ticari göç alıyor. Yine Bilecik’in Eskişehir’e sürekli ticari göç veren vilayetlerden birisi olduğunu gözlüyoruz. Konya, Kütahya, Samsun ve Erzurum’un, (yeni şahıs firmaları kuruluşları ile) Eskişehir’e ticari göç verme özelliklerini sürdürdüklerini de söyleyebiliriz. Son dönemde Doğu Anadolu Bölgesi illeri olan Ağrı, Kars ve Sivas’ın Eskişehir’e verdiği ekonomik göçün oransal olarak arttığını da ifade etmeliyiz.

Yukarıda saydıklarıma göre daha düşük oranlarda olmak üzere, Eskişehir’in aldığı ekonomik göçün kaynakları olarak sıralayabileceğim diğer iller ise şunlardır: Bayburt, Çorum, Gaziantep, Malatya, Şanlıurfa ve Trabzon. Bunlar arasında Malatya’nın süreklilik gösterdiği gözleniyor. (Şirket ortaklığı yapılarını inceleyerek konuya devam edeceğim.)