G ü r c a n   B a n g e r

Yasa(k)lı Internet

Bu yasanın uygulanmasını düzenlemek üzere 5 tane yönetmelik öngörülmüş ve bu konuda çalışmalar sürüyor. Yönetmeliklerden iki tanesi, devletin bu konudaki kendi örgütlenmesi ile ilgili. Bir diğer yönetmelik ise ‘Toplu Kullanım Sağlayıcısı’ olarak isimlendirilen internet kafe türünde işletmeleri ilgilendiriyor. Bu yönetmelik ile internet kafelere izin verilmesi ve denetlenmesi gibi konular (bir kez daha) düzenlenecek. Internet servis ve yer sağlayıcılarla ilgili konuları uygulamaya koyan bir başka yönetmelik var. Böylece Internet servis, yer ve erişimi sağlayan firmalar konusunda bir lisanslama yaklaşımı gündeme gelecek. Son olarak; Internet siteleri (Internet ortamında yayın yapma) hakkında bir başka yönetmelik çalışması daha mevcut. Tüm Internet siteleri bu yönetmelik kapsamında olacak. Yönetmeliklerin Kasım 2007 içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor. Böylece 5651 sayılı yasa da fiilen işlemeye başlamış olacak.

Yasayı incelediğimizde; Türk Ceza Yasası’nda bulunan bazı maddelere atıf yapıldığını görüyoruz. Örneğin Internet ortamında intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ve uyarıcı madde almayı kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkân sağlama ve Atatürk aleyhine işlenen Internet suçları ile ilgili olarak mahkeme yolu açılıyor. Bu suçları işleyenler ve işlenmesine aracılık edenler hakkında erişimin engellenmesi için mahkeme kararı almak üzere harekete geçilecek. Tabii ki, suçun yasal olarak gerektirdiği diğer cezalandırmalar da söz konusu olacak.

Kanunun yürütülmesinde Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde bulunan Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’nın (TİB) önemli yetkileri bulunacak. Örneğin, TİB aracılığı ile suçların (gereğinin yapılması için) duyurulması amacıyla bir ihbar merkezi kurulacağı biliniyor. Vatandaşlar, TİB’in ihbar merkezine veya buraya iletilmek üzere kolluk kuvvetlerine ihbarda bulunabilecekler. İncelenen ihbarın doğruluğu izlenimi oluşursa, gerekli kararın alınması için mahkemeye başvurulacak. Sürecin mümkün olduğunca hızlı işlemesi yönünde çalışılacağı ifade ediliyor.

Son zamanlarda pek çok suç unsurunun Internet ortamına taşındığını (aynı zamanda daha önce görünür olmayan bazı suçların Internet sayesinde bilinirliğe kavuştuğunu) biliyoruz. Bu konuda vahşi pornografi, çocuk istismarı ve şiddete yönelik konular başı çekiyor. Bu suçlara yönelik yasal düzenlemenin yararları olacağına hiç kuşkum yok. Ama bu kanunun ve ilgili yönetmeliklerin istismar edilmesi ile çok hızlı bir karalama ve ihbar mekanizmasının da gündeme gelebileceği kanaatindeyim. Yasal mekanizmayı çalıştıranların, bu süreci ‘bardağın boş tarafına bakarak’ (olumsuz bakış açısı ile) bir ‘yasaklama kolaycılığı’ mı, yoksa suçlara karşı gerçek bir ‘sosyal kalkan’ olarak mı kullanacakları konusunda pek emin değilim. Yasanın başka amaçlara yönelik olarak kullanılıp kullanılmayacağını zaman içinde göreceğiz.

Ülkemizde sanat veya moda ile müstehcenlik arasındaki çizginin sıklıkla yitirildiği dikkate alınırsa, özellikle bu konunun sorun olacağını öngörebiliriz. İstanbul’da bir şirketin mayo reklâmının belediye ile arasında yarattığı ve yaygın basına taşınan tartışmayı hatırlarsanız, bu yasa uygulamalarının da yeni ‘sorun konuları’ yaratabileceğini tahmin edersiniz. Yasanın uygulanması, ülke ve toplum olarak ifade özgürlüğünün (ve muhbirliğin) neresinde olduğumuzu bir kez daha kanıtlayacak.