G ü r c a n   B a n g e r

İyi Fikir

Konu “iyi fikir” iken bir tesadüf eseri, yeni gelen kitap kolisinin içinde 2007 basımı ilginç bir kitap çıktı. Şimdi elimde bu kitap var. MediaCat Yayınları arasında çıkan kitabın adı “İyi Fikir Bulma Tekniği”. James Webb Young’ın, orijinal ismi “A Technique For Producing Ideas” olan kitabının ilk baskısı 1940 yılında yapılmış. Kitaptaki notlar, ilk olarak Chicago Üniversitesi’nin İş Okulu Reklâmcılık Bölümü mezunlarına yönelik olarak hazırlanmış. Ama bir eleştirmen, bu kitap için “Yaşamım boyunca hiç fikir üretmedim” diyen birisi için bile şaşırtıcı sonuçlar oluşturacağını söylüyor.

Kolay okunabilen ama düşünmeyi gerektiren 80 sayfalık bu kitabında Young, fikir üretimi konusunda şunları söylüyor: “Fikirlerin üretimi de aynen Ford arabalarınki kadar kesin bir sürece dayalıdır. Fikirlerin üretimi de bir montaj fabrikasında gerçekleşir. Bu üretim sürecinde zihin, öğrenilebilir ve kontrol edilebilir etkin bir yöntem izler ve bu yöntemin etkili bir şekilde kullanılabilmesi için, başka herhangi bir iş aletinde olduğu gibi, tekniğin, pratik yaparak geliştirilmesi gerekir.”

Jack Welch, GE’nin başına geldiği sırada (1981’de) herkes işlerin yolunda gittiğine inanıyordu. Welch ise yeni iş fikirlerine ihtiyaç olduğu kanaatindeydi. Bu nedenle şirket içinden veya dışından bulabildiği tüm iyi fikirleri edinmek ve onlardan yararlanmak için üstün bir gayret gösterdi. Gerçekten 1980’li yılların başı, tüm Dünyada ciddi bir değişim ve dönüşümüm gerçekleştiği yıllar oldu. Welch’in kaynağı ne olursa olsun, iyi fikre (ve tabii ki vizyona ve liderliğe) verdiği önem, GE’nin üstün çıkışı ile kendisinin haklı ününü sağladı.

Ne yazık ki; Welch ile GE’nin 1980’li yılların başında yakaladığı noktadan uzaklardayız. İyi fikre sahip olabilmek için gerekli mekanizmalarımız yok. Hâlâ fikirlerin değerini, o fikri beyan eden kişinin makamına göre değerlendirmeye devam ediyoruz. Birilerinin bizim yerimize düşünüp yapmasını bekliyoruz. Düşünmenin ve fikir üretmenin önemli bir iş olduğunu kavrayamadık. Fikir üretenleri ise ‘potansiyel zararlı’ olarak görmeye devam ediyoruz. Fikrî farklılıklara tahammülümüz yok.

Hâlbuki sertleşen Dünya koşullarında iyi fikirlere olan ihtiyacımız her an artıyor. Önceden hazırladığımız ağır ve hantal talimatlarla kuşkulu uzun dönem planları yerine esnek, çevik ve hızlı karar verip hareket eden kuruluşlara ihtiyacımız var. Bu süreçte geleceğin tohumları, iyi fikirler tarlalarında yeşerecek.

İyi fikir üretme konusunda bilinmesi gereken şudur. Tabii ki iyi fikrin nerede aranması gerektiğinin önemli olduğu anlar vardır. Ama bu konuda en yakıcı nokta, fikir üretimi için zihnin nasıl eğitilmesi gerektiği ile fikrin kaynağında bulunan ilkelerin neler olduğu ve bunların nasıl yönetileceğidir.

James Webb Young, kitabında reklâmcılara bakarak iyi fikir üretmenin sürecini ve ana ilkelerini tartışıyor. Ama siz de bu kitabı, benim gibi (reklâmcılar için olan içeriğini bir yana koyarak) “Ben nasıl fikir üretebilirim? Nasıl daha fazla fikir üretebilirim? Nasıl daha nitelikli fikir üretebilirim?” sorularını cevaplayacak biçimde okuyabilirsiniz.