G ü r c a n   B a n g e r

ESYO

ESYO, “Eskişehir Sivil Yerel Oluşum” sözcüklerinin baş harflerinden oluşuyor. ESYO; dernekler, vakıflar, odalar ve bağımsız sivil topluluklar gibi sivil toplum kuruluşlarından (STK’lardan) oluşan bir platform. Tam tadında bir tanım vermek gerekirse; ESYO, Eskişehir ili sınırları içindeki sivil toplum kuruluşlarının (STK’ların) ortak çalışmalar gerçekleştirmek üzere oluşturdukları, tüzel kişiliği olmayan bir sivil platform. Bugüne kadar ESYO bünyesindeki çalışmalara yaklaşık 200 dolayında STK katılmış. Eskişehir’de 950 dolayında STK olduğu, bunların yaklaşık 250 kadarının sivil toplum standardında etkinlik yapabildiği düşünülürse, ESYO çalışmalarına katılan STK sayısının iyi bir örnek oluşturduğu anlaşılır.

Türkiye’de sivil toplum örgütlenmesi ve faaliyetleri henüz yeterli gelişkinliğe erişmiş değil. Bu gerçeğin temelinde (ana neden olarak) sivil toplum zihniyetinin gelişmemiş olması yatıyor. Bu nedenle STK’ların pek çoğu; devletin, siyasal partilerin veya özel sektörün zihniyetiyle yaşamlarını sürdürmeye çalışıyorlar. Henüz sivil toplumun kendisine özgü felsefe, zihniyet ve yaklaşımlar oluşmuş değil.

Sivil toplum zihniyetinde yaşanan zafiyet ve sorunlar, dernek veya vakıf gibi STK’lara yansımanın ötesinde; sivil platformların oluşumu, (yönetişim anlamında) yönetimi ve sürdürülebilirliği konularında da yaşanıyor. Pek çok platformun kuruluşunu takiben hızla bir siyasal parti görünümüne savrulduğunu izliyoruz.

Sivil toplumun bu çağın bilim dallarından birisi haline geldiğinin henüz fakına varamadık. Sosyal yaşamımızda ağ kavramı, Internet üzerinde e-posta listelerinin veya ‘chat-baz muhabbet’ ilişkilerinin ötesine geçemedi. Özetle; bir sivil platformun ne olduğu konusu da kafamızda yeterince net değil. Bu anlamda da ESYO deneyimi, Türkiye için önemli örneklerden birisini oluşturuyor.

ESYO’nun oluşum çalışmaları, Odunpazarı Belediyesi’nin sivil toplum örgütleri ile etkileşimli çalışma niyetiyle birlikte başladı. Belediyede bu amaçla kurulmuş olan ofisin, Ankara’da Sivil Toplum Geliştirme Merkezi (STGM) ile kurduğu iletişim sonrasında gelişmeler ivme kazandı. Özellikle Aralık 2005’te yapılan geniş katılımlı bir toplantı ile birlikte ESYO’nun temelleri atılmış oldu.

Bugün ESYO’nun Hacı Havva Camisi’nin arkasına düşen Gürman Sokak’ta 3 katlı bir sivil toplum merkezi var. Bu merkez, sivil toplum çalışmaları için gerekli olabilecek şekilde çalışma odaları ve toplantı salonlarına sahip. Diğer yandan ihtiyaç duyulabilecek tüm bilişim ve iletişim donanımı da sağlanmış durumda. Merkezde bilgisayar laboratuarından Internet bağlantısı ve kütüphaneye kadar her türlü altyapı hazırlanmış ve STK’ların kullanımı için hazır durumda.

Nasıl ki hayırseverlikten uzmanlığa, çevrecilikten savunuculuğa çok değişik STK türleri var; ESYO benzeri sivil platformlar için de böyle bir sınıflandırmaya gitmek mümkün. Dünyada ve Türkiye’de çevre, demokrasi, insan hakları, barış, kadın, çocuk veya engellilik gibi temalar üzerine faaliyet gösteren platformlar var. Bu bağlamda ESYO, farklı bir misyonu üstleniyor. ESYO, bir iletişim ağı ve kapasite geliştirme platformu olarak hizmet görüyor. Bir başka deyişle; STK’ların kapasitelerin, niteliklerinin ve performanslarının yükselmesi için onlara gerekli eğitim, bilgi ve donanım yapısını sunuyor. Diğer yandan STK’ların bir ağ içinde buluşmalarını sağlayarak karşılıklı deneyim ve bilgi alışverişlerini sağlamayı ve ortak çalışmalar için işbirliği gerçekleştirmelerini hedefliyor. Bu bağlamda yukarıda sözünü ettiğim yeni türden platform ve ağların oluşması da ESYO’nun önüne koyduğu hedefler arasında yer alıyor. (Tabii ki; ESYO, bu anlattıklarımdan ibaret değil. Başta eğitimler olmak üzere bugüne kadar gerçekleşen faaliyetlerden ve yeni çalışma yaklaşımlarından söz etmeye devam edeceğim. Çünkü Kasım 2007 ayının kalan günleri ESYO açısından yepyeni gelişmelerle geçecek.)

İnsanın yaşamda dikili ağacı olmalı. ESYO’nun bugünkü noktasına gelmesine (başka insanlarla birlikte) yoğun emek vermiş bir kişi olarak; bu fidanın kök tutmaya başladığını görmekten sevinç duyuyorum.