G ü r c a n   B a n g e r

Vakıf Üniversitesi

Kuzey-Batı Anadolu, Türkiye’nin sınaî ve ticari olarak en gelişmiş bölgelerinin başında gelir. Ama düzensiz kentleşme ve sanayileşme, bu bölgede yatırım yapma olanaklarını giderek kısıtlıyor. Trakya, İstanbul, Kocaeli ve Bursa yöreleri yeterli doluluğa erişti. Buralarda yatırım yapmanın birim maliyeti giderek yükseliyor. Bu durum, yerli ve yabancı yatırımcıları yeni arayışlara yöneltmekte. Eskişehir, Marmara’ya göre daha düşük deprem riski, yüksek insani gelişmişlik endeksi, sanayi için uygun altyapısı, zengin ve kolayca dönüştürülebilir eğitimli insan potansiyeli ile yatırımcılar için görkemli bir seçenek sunuyor. Uzun yıllardır çözülemeyen ulaşım sorunlarının hal yoluna girmesi de yükselen kentsel albeniye olumlu yönde eklemlenecektir.

2000’lerde yaşadığımız yeni dönüm noktası ile birlikte Eskişehir, bir tüketim kentine dönüşme eğilimi gösteriyor. Kentteki gelişmeler ve tüketim eğilimindeki artış, bu yönlü yatırımların çoğalması ile doğrulanıyor. Bu durum, Eskişehir açısından ciddi bir riske işaret ediyor. Eğer şehir kendini yeni mal ve hizmet üretim imkânları ile zenginleştirmezse, muhtemelen kısır bir geleceğe doğru yürüyecek.

Diğer yandan; son zamanlarda Eskişehir yöresinde yapılmak istendiği söylenen yatırımlarla ilgili haberlere bakılırsa; Eskişehir, yeni ve çağdaş teknoloji yatırımlarına aday görünmekte. Bu gelişmelerin gerçekleşmesi durumunda buna bağlı iki gelişmeyi öngörebiliriz. Birincisi; yeni teknoloji yatırımlarının kente gelmesi, Eskişehir’i ivmelenen bir cazibe merkezi haline getirecek ve bu yatırım akışı artarak sürecektir. İkincisi; bu yatırımlarla birlikte yeni yetişmiş insan ihtiyacı artacaktır.

Türkiye ekonomisinin kırılma ihtimalleri ve ekonomik riskler taşıdığı düşüncesinden veya önümüzdeki birkaç yıl içinde ekonomik büyümenin yavaşlayacağı olasılığı kanaatinden henüz vazgeçmiş değilim. Ama Eskişehir’in özellikle sınaî gelişmesinin önünde yeni ufuklar açılacağı izlenimini de taşımaya devam ediyorum. 1800’lü yıllara kadar unutulmuş bir yerleşim izlenimi veren, 20’nci yüzyılın sonlarına kadar geleneksel bir kent olma özelliğini koruyan Eskişehir, 2000’li yıllarla birlikte bir değişim – dönüşüm sürecine girdi. Bu yeni süreci, kentin geçmişine ve yerelliğine bakarak tanımlamak veya öngörmek mümkün değil. Çünkü (aynen 19’uncu yüzyılın sonlarında olduğu gibi) değişimin aktörleri, Eskişehir’in dışından geliyor.

Eskişehir’in dış dinamiklerin etkisiyle değişimini bir başka yazıya bırakarak; bu yenileşme sürecinin yarattığı (yaratacağı) nitelikli insan gücü konusuna dönelim. Eskişehir’in bugün ulaştığı cazibe noktasında kent merkezinde bulunan Anadolu Üniversitesi ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nin önemli bir yeri var. Halen bu iki üniversite nedeniyle 50 bin dolayında öğrencinin kent yaşamına değişik açılardan katkı yaptığını biliyoruz.

Bu iki üniversitenin varlığının kentte yaptığı bir diğer etki ise Eskişehir’in bir üniversite ve öğrenci kenti olarak kendini yapılandırmış olmasıdır. Kentte yaşayan öğrenciler ve öğretim üyelerinin iaşe, konaklama ve dinlenme kolaylıkla ve istenen zenginlikte sağlanabilmektedir. Diğer yandan kent halkının üniversitelerin yarattığı dinamik nüfusu benimsemesi de olumlu bir gelişmedir.

Yukarıda özetlediğim çerçeve, Eskişehir’i üçüncü üniversite (bir vakıf üniversitesi) için son derece cazip bir noktaya taşımaktadır. Diğer yandan mevcut üniversitelerin öğretim üyesi yönünden destek vereceklerini beyan etmeleri de takdire şayandır.

Uzun yıllar sonra Eskişehir’in hükümette bir bakanının bulunması, hiç kuşkusuz şartların olgunlaşmasında önemlidir. Şimdi gerekli finansmanın ve altyapının oluşturulması için bir birlikteliğe (belki bir kampanyaya) ihtiyaç var. Bu konuda kentin tüm aktörlerinin harekete geçmesi gerekiyor. Genelde dış dinamiklerle hareket eden Eskişehir, acaba bu kez kendi iç dinamikleri ile başarılı bir örnek oluşturabilir mi? Göreceğiz.